Het zomert in Brugge (Taken with Instagram)

Elseviert vakantie in zakformaat (Taken with Instagram)

Wat doet een Vlaming in Nederland?

Vrijwillig het buurland intrekken om daar over journalistiek te leren? Menig Vlaams wenkbrauw werd opgetrokken. Wat is daar dat hier niet bestaat? Gevolgd door een grotere stilte: wat ís daar eigenlijk? Een lege landkaart met vage herinneringen. Met dank aan Peter Vandermeersch, die het iets eenvoudiger voor me heeft gemaakt. Als Vlaamse intrigante met een liefde voor Frans en een uitgesproken Nederlandse gezindheid, besta ik uit een verzameling uitersten. 

Ik bevind me meest letterlijk in het hol van de leeuw, in het hoge Noorden én als woonbootbewoner op het water. Sterke waarden uit een kikkerland met karakter. 

Er werd al veel over geschreven en nog meer over verteld. Die Nederlanders, wat maakt hen tot een aantrekkelijk onderwerp van gesprek? Wat maakt ons voor hen zo interessant? De grappen, die kennen we allemaal. De klassiekers over decibels en zorgvuldigheid op financieel gebied. De kaas. Een enkele keer nog de klomp en de molen. De grachten. De regen. 

Binnenlandverhalen zijn altijd cultureel gekleurd als een buitenlander ze vertelt. Als intrigante kwijt ik mij ernstig van m’n taak. Meestal met een lieve indirectheid maar scherp als het moet. De bevindingen zonder censuur. 

Er is het populaire thema van de wedstrijd tussen Vlaamse frietjes en Nederlandse patat. Tussen zoete frietsaus en authentieke mayonaise. Berenklauwen zijn vlezige snacks uit een verzameling overschotjes. Ze kunnen tot op heden niet van een Vlaams equivalent worden voorzien. Het Belgisch bier blijft een absolute overwinnaar maar komt met een prijsje. De chocolade wint stiekem ook. De Belg is een eetkraampje op de markt met een goede naam maar weinig rechtmatig verwantschap. De koffiekoeken ontbreken op zondag en veel bakkers zijn in Nederland gesloten of behoren tot een ver verleden. Ik mis de papieren zakken. 

Mijn tongval roept spontaan een wedstrijd van beste Vlaamse imitator in leven. Die moet nog worden gewonnen. In tussentijd houd ik alle kandidaten te vriend en probeer ik hun naïeve dromen vooralsnog niet de grond in te boren.  

Woelige formatiepogingen worden door de Franse krant Le Monde gemeenschappelijk als impasse der lage landen afgedaan. Nederlanders zetten in op de splitsing van België. Ik doe intussen gouden zaken. 

Nederland kent een gelijknamige provincie Brabant, dicht bij de Belgische grens gelegen. Daar bestaat het onofficiële volkslied van Guus Meeuwis dat mijn hart heeft veroverd. Brabanders lijken hartelijk, gastronomisch en Bourgondisch. Ze hebben een gemoedelijke aard en aangename tongval. Ze bezitten die zeldzame zachtheid van de g. Soms worden ze aangeduid met de term reserve-Belgen. Zo ver willen ze het echter niet drijven. U zou misschien nuchter vaststellen dat deze kwaliteiten uitstekend zijn om geroemd te worden. Maar Guus Meeuwis (op RTL onlangs gewaardeerd door zijn jubileumjaar met het superlatief meeuwig te beschrijven) schreef het al: “Was men maar op Brabant zo trots als een Fries.” Dan werd reservebelg een ereteken. 

RTL mag zich waarlijk de Nederlandse televisietrots noemen. Een bekend deuntje op de zenders. Een aantal eigenzinnige presentatoren. De Vlaamse televisiekijker mag misschien duimen en vingers aflikken, maar de Nederlander heeft pas echt het neusje van de zalm ter beschikking. Er vallen kapsels te bewonderen die na de jaren tachtig een onverwachte eenzame comeback beleven. Journaals die de naam boulevard ontzettend waardig zijn. Drama en dans, spanning en sensatie. En o, o Cherso. Hagenezen die de Griekse partywereld op stelten zetten. Er zijn zesde zintuigen en paragnosten. Wat verder opvalt zijn de verbroederingspogingen tussen Nederland en Vlaanderen. So you think you can dance. BeNeLux next top model. Expeditie Robinson. Of zij eerder bijdragen aan gemoedelijke vermenging of clichématige Noord-Zuidkampen, laat ik in het midden. Hoewel die “wanna be miss België” wel erg sarcastisch van weinig danstalent beticht wordt in een spotje op RTL5…

Er is het woordenboek van verschillen der Noord- en Zuid-Nederlandse taal zoals op café gaan en in de kroeg zitten. Uitgaan en stappen. Vet en gaaf want leuk is zo gewoontjes. Een flapdrol en geen onnozelaar. Een tent die overal wordt voorgezet of aangehangen (“eettent”). En boeren zijn niet tot het platteland beperkt maar verkopen friet, kranten en wijn. Shizzle voor alles wat onbestemd is. Een deuzig figuur voor een grijze muis. Jus d’orange voor appelsiensap en bij uitbreiding een jusje voor alle fruitsap. Rokerige relnichten of rasechte provoceerhomo’s. Lopen is rennen. Alles is gezellig. Het woord lekker wordt voor meer dan alleen gastronomie gebruikt. De reden is niet moeilijk te achterhalen. En dat KNACK een toonaangevend tijdschrift is, kan niemand zonder glimlach van me aannemen. Dat wij ons überhaupt op méér dan knakworst kunnen focussen als wij de pagina’s omdraaien is een raadsel. HEMA, hier met rookworst verbonden, ondermijnt dan wel weer het hippe imago dat het bij ons Zuiderburen heeft verworven.  

Over de Europese eenmaking mag dan in Brussel veel worden besloten, in Amsterdam wordt daar nog altijd een eigen draai aan gegeven. Het afsluiten van overeenkomsten en transacties vergt heel wat organisatorische voorbereiding. Een rekeningnummer kan niet zonder nummer van de gemeente en is binnen de paar dagen nodig. Op een afspraak met de gemeente dien je een paar weken te wachten. Registratieloos beroep ik mij intussen op mijn Belgische identiteit met grenzen. Bankkaarten heten pinpassen en laten het op cruciale momenten afweten. Wachtenden aan de kassa blijken overigens de universele eigenschap van ongeduldigheid te delen. Een ware jungle voor een Vlaamse geest. Gelukkig staan er in de Nederlandse variant wel wegwijzers. 

Susan Miller voorspelt me op haar site een gouden toekomst. Het hol van de leeuw is me voorlopig goed gezind. Stiekem zet ik de televisie soms op Eén, de Vlaamse openbare (en in Groningen enig bereikbare) televisiepost. Ik kan er ook niets aan doen.